Nicienie
Nicienie (Nematoda)
Nicienie to mikroskopijne organizmy o wydłużonym, wrzecionowatym ciele, o przekroju kolistym. Nie osiągają milimetra długości. Ich ciało jest bezbarwne, często z przeświecającym przewodem pokarmowym o barwie pożywienia. Ciało nie jest podzielone, ale można rozróżnić przód ciała z głową i zwężony tylny koniec.
Biologia nicieni.
Wiele nicieni odgrywa ważną rolę w przyrodzie przykładem mogą być nicienie glebowe, które aktywnie uczestniczą w procesach glebotwórczych, rozkładając materie organiczną w glebie. Inne nicienie mogą być uciążliwymi szkodnikami jednymi z takich organizmów mogą być nicienie pasożytnicze. Są to organizmy pasożytujące na zewnątrz lub wewnątrz roślin, zwierząt i ludzi. Nicienie u ludzi i zwierząt mogą wywoływać wiele chorób przykładem może być glista ludzka i owsiki.
Aktywność nicieni jest zależna od wody. Każde z gatunków ma określone optimum wilgotności, w której ich rozwój i przeżywalność będą najlepsze. Nicienie pasożyty roślin i owadów żyją w środowisku wodnym zaś nicienie glebowe poruszają się w wodzie między cząsteczkami gleby. W glebie o wilgotności poniżej 10% nicienie przestają się poruszać i giną lub zapadają w stan anabiozy. Stąd też po deszczach następuje wzrost populacji nicieni.
Na warunki życia i rozwój nicienia ma również wpływ przewietrzanie gleby, jej struktura i zasolenie oraz odczyn. Ważne są także substancje zawarte w glebie. Na nicienie pobudzająco działa wydzielina korzeni.
Nicienie mogą zachorować wskutek porażenia przez wirusy i grzyby, są atakowane przez pierwotniaki, nicienie drapieżne, roztocze, wazonkowce i bezskrzydłe owady. Organizmy te mogą w określonych warunkach redukować i regulować populację nicieni.
Jak nicienie szkodzą naszym roślinom?
Większość nicienie atakuje system korzeniowy, nieliczne zaś pasożytują w nadziemnych częściach rośliny. Gatunki roślinożerne wykorzystują tkankę roślinną jako pokarm, wysysają za pomocą sztylecika komórki roślinne.
Jedne gatunki nicieni są ektopasożytami i żyją w ryzosferze (strefa w pobliżu młodych korzeni), pasożytując na roślinach, inne są endopasożytami i żerują, rozwijają się w tkankach roślinnych. Ektopasożyty wędrują w glebie i sztylecikiem nakłuwają korzenie z zewnątrz. Jeśli pojawią się masowo dochodzi do ogładzenia rośliny, ograniczenia jej wzrostu i rozwoju.
Endopasożyty żerują w roślinach dłużej i wprowadzają do ich tkanek wydzieliny i działaniu enzymatycznym. Substancje takie prowadzą do zmian w metabolizmie regulatorów wzrostu. W takim przypadku reakcją rośliny na porażenie będzie nekroza (martwica) tkanek lub nadmierny rozwój komórek i tkanek (hipertrofia). Tworzą się wyrośla, które są zależne kształtem od gatunku rośliny i nicienia.
U roślin zaatakowanych przez nicienie najczęściej obserwujemy więdnięcie roślin, zmiany w wyglądzie łodygi i liści, znaczne ograniczenie liczby owoców i kwiatów, nekrozy lub narośla na korzeniach, gnicie korzeni, zmiany pokroju systemu korzeniowego.
I jak zwalczać te szkodniki?
W przypadku porażenia rośliny nicieniami należy ją wykopać (nie wyrywać!) tak, aby nie oberwać drobnych korzeni np. na korzeniach bocznych marchwi można znaleźć drobne galasy, zaś na buraku cysty umocowane do korzeni (albo tzw. broda korzeniowa).
Nicienie rozprzestrzeniają się w związku z działalnością człowieka: z roślinami, glebą, nasionami, na butach i kołach ciągnika. Także porywisty wiatr może przenosić nicienie z cząstkami gleby na wiele kilometrów.